Tụt lở đất, đá: Kinh nghiệm Nhật Bản và nghiên cứu của Việt Nam

06:26 |02/11/2020 –  Tụt lở, trượt lở đất, đá (оползень/landslide) – một hiện tượng tự nhiên nguy hiểm, là sự dịch chuyển của các khối đá dọc theo một mái dốc (hay gọi là mặt trượt) dưới tác động của trọng lượng bản thân đất đá và tải trọng bổ sung do xói mòn mái dốc, ngập úng, các chấn động địa chấn, cũng như các quá trình nhân tạo khác [1]. Hiện tượng như vậy thường xảy ra trên sườn thung lũng, dọc các bờ sông, trên vùng núi, trên bờ biển v.v… Các vụ trượt lở lớn nhất thường…

06:26 |02/11/2020 – 
Tụt lở, trượt lở đất, đá (оползень/landslide) – một hiện tượng tự nhiên nguy hiểm, là sự dịch chuyển của các khối đá dọc theo một mái dốc (hay gọi là mặt trượt) dưới tác động của trọng lượng bản thân đất đá và tải trọng bổ sung do xói mòn mái dốc, ngập úng, các chấn động địa chấn, cũng như các quá trình nhân tạo khác [1]. Hiện tượng như vậy thường xảy ra trên sườn thung lũng, dọc các bờ sông, trên vùng núi, trên bờ biển v.v… Các vụ trượt lở lớn nhất thường xẩy ra ở dưới đáy biển. Nhiều nước trên thế giới còn có nguy cơ trượt lở tuyết, cũng nguy hiểm tương tự như trượt lở đất, đá.

Lũ lụt, sạt lở đất: Góc nhìn từ địa chất

TS. NGUYỄN THÀNH SƠN – NGUYÊN TRƯỞNG BAN CHIẾN LƯỢC TKV

Thông thường, sạt lở đất thường xảy ra trên các sườn dốc có kết cấu gồm các tầng ngăn nước (đất sét) và các tầng đất chứa nước xen kẽ lẫn nhau. Sự dịch chuyển của các khối đá trên các sườn dốc xảy ra thường do nước ngầm làm ướt các bề mặt phân lớp. Trong hầu hết các trường hợp, sự dịch chuyển của khối lượng lớn đất, hoặc đá dọc theo sườn dốc (hoặc theo một lớp đá ngăn cách) là do nước mưa làm ướt đất, làm cho khối đất trở nên nặng hơn và di động hơn. Khi các lực ma sát của đất, đá trên các sườn dốc nhỏ hơn trọng lực thì toàn bộ khối đá bắt đầu chuyển động. Nhiều khi trượt lở đất đá cũng do địa chấn (động đất). Trầm tích đất đá có thể bị trượt trong khoa học được gọi là delapsies.

Trượt lở đất đá có thể đe dọa các khu dân cư ở phía dưới cũng như ở phía trên sườn dốc (xem các hình ảnh sau).

Hình 1. Hình ảnh một vụ trượt lở đất đá lên khu dân cư phía dưới.

Nguồn: https://naturae.ru/stati-o-prirode/prirodnye-yavleniya/opolzen.html

Hình 2. Tụt lở đất đe dọa các khu dân cư phía trên.

Nguồn: https://www.who.int/hac/techguidance/ems/landslides/ru/

Nguyên nhân của các thảm họa trượt lở đất thường là do sự mất cân bằng giữa lực trượt dưới tác động của lực trọng lực và lực ma sát. Nguyên nhân của trượt lở đất đá gồm:

1/ Do độ dốc của sườn/mái dốc tăng lên do bị nước rửa trôi.

2/ Do độ liên kết trong khối đất, đá bị suy yếu trong quá trình phong hóa và/hoặc ngập úng bởi nước mặt và/hoặc nước ngầm.

3/ Do các tác động địa chấn (động đất, nổ mìn).

4/ Do các hoạt động của con người đã xâm hại vào cân bằng vốn có của tự nhiên.

Hậu quả rõ nét của các vụ trượt lở đất, đá là vùi lấp (con người, động vật, thực vật) phá hủy các công trình (nhà, đường, cầu), làm mất đất nông nghiệp, chặn dòng chảy, thay đổi cảnh quan v.v… [5].

Phân loại trượt lở đất đá:

1/ Theo khối lượng đất đá bị sạt lở: Trượt lở qui mô nhỏ-

You may have missed